27/05/14

Remate do club de "Lecturas pola Igualdade"

E seguimos con ANA COLMEIRO CORRAL:





O club de lectura, para min, foi un espazo do día cheo de evasión e ideas novas. Un espazo do día que calquera lectora ou lector sabería apreciar. Os intercambios de impresións e as diferentes opinións fixeron del un lugar rico no referido á cultura literaria. Tantos libros novos e tantas propostas para próximos encontros estouraron na miña cabeza dun modo sutil, de forma que desexase cada vez máis ferventemente as reunións dos lectores.
Sempre me chamaba a atención que os alumnos se queixasen por ler os libros obrigatorios para aprobaren e ata me daba rabia, xa que non entendía esa frenética busca do número de páxinas deses libros para poder queixárense libremente pola súa amplitude. Porén, os compañeiros do club de lectura desexabamos libros novos, novas aventuras ás que ir e novas opinións que compartir os uns cos outros, sen importar se o libro era grande ou non.
O que máis me gustaba del era o fluír de opinións no que todos participabamos e que, ao ser un club do centro e non un alleo a el, as opinións saían con máis facilidade e naturalidade, sen medo a dicir algo que non fose correcto ou a equivocarnos, xa que, quen máis e quen menos tiña alí aos seus amigos e falaba con máis sinceridade. A confianza coa profesora tamén xogou un papel importante para levar a cabo o club e que funcionase tan ben foi grazas a ela. Non houbo nunca temas tabús e falounos sempre con claridade, cousa que moitos outros profesores non farían e cousa que ademais axudou á escolla dos libros.
No referente ao tema ou orientación temática dos libros vou moi contenta. O primeiro ano o tema era a violencia de xénero, tema moi pouco debatido e castigado, ao meu pesar. Todos nós comezamos a ler libros sobre iso (machismo, diferenzas sexistas, violencia...) e comezamos tamén a darnos conta de moitas situacións que antes non calificabamos de desigualdade. Cando agora vemos algo relacionado con iso na nosa vida cotiá e nos chama a atención,  desexamos estalo contando nun dos encontros dos xoves e queremos debater sobre os feitos que nós mesmos vimos, sen acudir a feitos que leramos nun libro. O segundo ano os temas xa foron máis libres, pero sempre relacionados coa igualdade da muller. Lemos libros preciosos e cada un trataba de cousas diferentes o que lle deu moita diversidade aos nosos encontros.
Saio deste club de lectura encantada, con moitos títulos que desexo compartir co mundo e tamén con moitos amigos e amigas lectores cos que querería seguir compartindo as nosas mellores vivencias literarias.

26/05/14

Remate do club de "Lecturas pola Igualdade"

Isto é o que nos di SONIA FRAMIÑÁN:




Estes dous últimos cursos tiven a sorte de poder participar nun club de lectura sobre a violencia de xénero e a igualdade da muller, que sen dúbida dou para moito. Realmente este club serviume para abrir os ollos a un mundo no que cada vez parece relucir máis a violéncia de xénero e o machismo, sobre todo entre os adolescentes (algo que eu nunca chegaría a imaxinarme).

   Antes de comezar neste club, teño que recoñecer que non vía o machismo e a discriminación da muller como algo tan extendido, xa que case por todos os medios intentan taparnos os ollos ante a maioría das inxustizas cometidas, e  nunca pensei que iso sucederia tan cerca de min, no meu entorno. Despois destes dous cursos son consciente da e xente machista que hai a día de hoxe, e teño que dicir que estou asustada da gran catidade de mulleres e sobre todo mozas que teñen estes pensamentos e sen darse conta atentan contra elas mesmas. Día a día vexo multitude de frases e  actos por parte de xente nova que me parecen aborrecibles, non dou crédito de que non sexan conscientes do que realmente están defendendo. Penso que non hai concienciación ningunha na sociedade, porque mesmo xente que afirma rotundamente defender as mulleres ante todo,  ven na súa vida cotiá actos machistas e discriminatorios dos que eles mesmos non se dan conta. Actualmente están aumentando estes casos de acoso entre os máis novos e os adolescentes, algo totalmente intolerable ao que parece ser que ninguén lle dá importancia. Eu pola miña parte penso loitar contra estes actos e intentar non ser partícipe deles, pero non chega só con iso, todos e cada un de nós debemos tomar conciencia e loitar pola igualdade entre xéneros. 
  En definitiva, teño moito que agradecerlle a este club de lectura que me destapou o telón a tanta desigualdade, e sobre todo, á profesora organizadora, Gracia Santorum que loitou por concienciarnos a cada un dos componentes. GRAZAS !

25/05/14

Remate do club de "Lecturas pola Igualdade"

Pedinlle aos membros do club que fixesen unha pequena reflexión sobre o que supuxo para eles e elas pertencer ao noso club de lectura.
Comezamos con ALBA MOREIRA:






A miña andaina no clube de lectura comezou o ano pasado cando a miña mestra de galego, Gracia, me ofreceu pertencer a un, sen dubidalo, aceptei, e este ano tamén. Dende o principio co primeiro libro que lin, O diario violeta de Carlota,  comecei a darme conta de moitas cousas en relación coa diferencia de xénero, o sexismo e as moitas sutilezas despectivas que existen actualmente na sociedade e que por mala sorte non hai moitas persoas que se percaten disto. Pertencer ao clube de lectura aportoume unha gran cantidade de coñecementos: Sei como vivia Malala cando era pequena, coñecín Afganistán na súa compaña, os costumes... ademais de ler toda a súa historia e admirar a valentía que demostra tendo só a miña idade; lin poemas de María Reimondez escritos dende a India e souben que é fundadora dunha ONG nesa cidade, comprendín que a violencia non só é física, e que continuamente na prensa, na televisión,  na radio, nas redes sociais e nós mesmos aínda que non nos deamos conta falamos de maneira machista. Grazas a este clube, e a Gracia, agora eu teño gafas violetas, coma Carlota a protagonista do primeiro libro de moitos que lerei sobre todo o relacionado coa muller para ser unha fiel defensora de todas nós e por suposto de min mesma.

22/05/14

Moda Galega Reloaded


Que ben acertar así coas lecturas. Este libro de poesía supón o punto final para as nosas reunións do club, para sempre, porque eu  marcho do centro. E, a verdade, non podía maxinar mellor despedida que arredor dun libro que provocou un gran debate. Chamoume a atención que todos e todas quixeron comparalo co último libro de Carlos Negro, Penúltimas tendencias, algo que eu non fixera previamente. Gustoulles o estilo directísimo da autora para criticar eses aspectos da sociedade que caen unha e outra vez no machismo e os estereotipos aos que se deben someter as mulleres.

15/05/14

Remate do club de lectura de 2º da ESO



     Xa que ler e escribir son unha parella que, a cotío, vai collidiña da man, este ano, nas xuntanzas do club de lectura de segundo da ESO, decidimos traballar sobre o relato curto, co propósito de redactar algún conto.

     Seleccionamos, para falar deles, contos de libros, xéneros e tons ben variados entre si, xa que na variedade está o gusto. Transitamos desde a narrativa poética contida en Ai, Filomena, Filomena e outros contos, de Miquel Obiols, pasando polo xénero de terror ou un clásico como Roald Dahl, ata as historias que se condensan n’O Rei Oso Branco e outros contos marabillosos, de Tim Bowley.

     Os contos iniciais caracterizáronse polo seu fondo lirismo, do que non estiveron exentas as pinceladas críticas. Ademais, ler converteuse nun gozo visual, grazas ás ilustracións que acompañaron a música das palabras en contos como “A Terra está na Lúa” ou “A mesa encantada”, editados por Kalandraka.

     Non obstante, o xénero estelar para os rapaces e rapazas que conformaron o club foi o relato de terror. Lemos un clásico –Edgar Allan Poe-. Dedicámoslle un tempo ao comentario d’ “O pozo e o péndulo”, entre outras historias. Prestamos atención a ese comezo alucinatorio da narración, aos efectos de despersonalización que calquera forma de tortura provoca nos seres humanos e á resistencia do prisioneiro protagonista…. Houbo outro libro cuxas historias resultaron un éxito –Cuentos de terror de los objetos malditos, de Chris Priestley-. Baixo o marco do rapaz que demanda insistentemente un novo conto de medo ao seu tío, asistimos á dimensión dos obxectos que son e non son a un tempo, das vellas bonecas de porcelana de expresión fixa e ameazante ou das voces demoníacas que, en ocasións, se instalan na conciencia e no corazón dos seres humanos. Historias como “La No-Puerta”, “El demonio del banco”, “El marco dorado”… dan fe de todo isto.

     Xa que os gustos da coordinadora do club tamén contan, para min, Roald Dahl –e de seguro que non digo nada novo nin original- é un gran mestre neste xénero. Os comezos in media res, a mestría na alternancia áxil de narración, descrición e díálogo, os finais cortantes e irónicos –coma o gume dunha navalla-, o peso das inferencias en contos como “La subida al cielo”… constitúense en leccións para unha arquitectura do relato curto. Con “Katina” adentrámonos no nome dunha “nena da guerra”, marcada pola orfandade existencial e un heroísmo suicida que condensa en si o espírito de rebelión dos pobos asoballados –neste caso, a Grecia invadida polos nazis na Segunda Guerra Mundial-. Con “O gran gramatizador automático”, entramos nun debate apaixonante: para que se crea ou escribe? Para satisfacer o mercado, lograr éxito monetario ou social ou porque se han seguir os ditados do propio corazón e da conciencia? Roald Dahl lémbranos que, tantas veces, os persoais propósitos do creador comportan exclusión social e mesmo fame… que a mensaxe non pode ser máis actual nun mundo coma este que nos toca vivir. Se teño que escoller unha historia construída sobre o peso das inferencias, esa sería “La subida al cielo”. Nela, Roald Dahl aborda, con gran intelixencia e sutileza, o tema do maltrato de xénero, da violencia encuberta e silandeira que, ás veces, non se exerce de modo aberto, senón nos pequenos xestos, a través do ton, en situacións difíciles de probar máis aló do ámbito do dous; quizais unha das formas máis terribles de violencia!

     Outras historias, como “Barbazul”, inscrita n’O Rei Oso Branco e outros contos marabillosos, permitíronnos falar dos “cuartos obscuros” das persoas maltratadoras, en contraste co seu “brillante e solícito ser social, público”.

     En resumo, os contos, os relatos breves son sempre leccións de vida; nas súas recurrencias aportan seguridade aos nenos, que nos piden, insistentemente, que llelos contemos da mesma maneira. Coma nun mundo no que a xustiza sexa posible, o conto aporta a certeza de que o ben e a bondade serán recompensados, de que aquilo que non entendemos porque nos sobrepasa nun momento determinado será un parto benéfico nun futuro non moi lonxano, cando encaixemos o que  ocorre e atisbemos o seu porqué.

     Narrar é sempre aprazar a morte –coma nos contos d’As mil e unha noites-, gañar terreo fronte aos perigos, confabular a desgraza. Neste sentido, “Pés de Pluma”, ese personaxe iroqués, orfo, invisible para o tío que o cría, torpe…cosegue enganar o puma que ameaza con devoralo grazas ás súas dotes como contacontos, xa que as palabras serven parar algo, aínda que esteamos nun mundo que as devalúa, as deturpa tan a cotío e  de xeito tan degradante. Pola nosa parte, nos clubs de lectura, aínda acreditamos na bondade, a lucidez e a forza dos relatos polas verdades que nos dispensan, a compañía que nos aportan, por tantas cousas…

24/04/14

A desaparición de Esme Lennox


Un dos libro con máis éxito das lecturas destes dous anos acadouno sen dúbida ningunha este que hoxe nos reuniu: A desaparición de Esme Lennox gustou absolutamente a todos e a todas. Destacaron a forma de ser narrado e falamos sobre todo de como a sociedade pretende ocultar a todos aqueles qeu son diferentes por algún motivo. Estrañoulles que unha das causas das rarezas da nosa protagonista fose, por exemplo, o seu anceio de educación en igualdade, algo realmente imprensable naquelas épocas.

04/04/14

A visita de Anxos Sumai onte, na prensa

Novamente, os xornais da comarca recollen o noso encontro do club de lectura que tivo lugar onte á tarde coa presenza de Anxos Sumai para falarmos do seu último libro.



http://www.farodevigo.es/portada-deza-tabeiros-montes/2014/04/04/anxos-sumai-asiste-encuentro-club/998932.html

20/02/14

Yo soy Malala


Foi Alba quen pediu que nos reunísemos arredor deste libro, foi ela quen quería saber máis sobre esta nena que abraia ao mundo enteiro pola súa fouteza e foi ela quen, finalmente, realizou un traballo nas aulas sobre Malala. E foi ela quen dirixiu a reunión do club de lectura, emocionada como estaba falando dunha nena que tiña moi claro que o seu dereito á educación está por riba mesmo da súa vida. O mellor de todo foi que este libro estivo moito tempo nas casas porque tamén nais e pais querían lelo, así que creo que por vez primeira arrastramos ás familias na nosa lectura. Foi moi interesante ver como todos no club sentían o inmenso privilexio de teren nado aquí con todo o que iso supón.
Levounos máis tempo do que pensabamos lelo porque pareceulles moi groso, pero pagou a pena, xaora!

E non deixedes de vela aquí.

14/02/14

A visita de Pedro Feijoo, na prensa

Unha vez máis, a prensa local recolle a visita do noso convidado ao club de lectura:

http://www.farodevigo.es/opinion/2014/02/14/merza-brass-participa-sorteo-instrumentos/966912.html?utm_medium=rss



El libro A memoria da choiva, de Pedro Feijoo fue la protagonista de la sesión del Club de Lectura de la Biblioteca Municipal "Daniel Castelao" de Silleda. El autor de esta trepidante obra, que será presentada el 28 de febrero en la librería Vagalume de Lalín, fue obsequiado por los organizadores del evento antes de realizar el encuentro con los miembros del club de lectura trasdezano.

13/02/14

A memoria da choiva

O noso club de lectura de adult@s é unha auténtica gozada que cada día me proporciona maiores alegrías. Hoxe tivemos o inmenso pracer de recibir a Pedro Feijoo para compartir con el o libro que vimos de ler, A memoria da choiva. Case tiven que lles prohibir que a nosa próxima reunión fose arredor de Os fillos do mar!!!
Pedro comezou contando por que é tan importante para el situar ao lector en lugares coñecidos, é un xogo que lle dá confianza e ao que acode tamén como lector. Non só utiliza este tipo de lugares senón que hai segundas lecturas, as localizacións que aparecen teñen vínculos. Xoga asemade cos nomes dos personaxes, chiscadelas que o lector, se así o desexa, pode interactuar, procurar mesmo persoas reais. Isto vén provocado porque a Literatura debe deixar de ser tan transcendental.
En A memoria da choiva hai mestura de ficción e realidade. No caso de Rosalía foi moi complicado achegarse á súa árbore xenealóxica, xa que o propio Murguía enterrou a súa propia memoria. Pero Pedro tiña moi claro que Rosalía é de todos e non é de ninguén.
Un dos lectores felicita a Pedro polo ritmo da novela, un ritmo cinematográfico no que todos os personaxes son sospeitosos, facéndolle lembrar a Chesterton (Calígula: mátao despacio, que sinta o que é morrer). Pedro asegura que el, precisamente, busca enganchar ao lector a base dunha linguaxe lixeira e un ritmo rápido.
Pedro Feijoo tamén nos trouxo unha das súas libretas onde el vai escribindo e anotando as súas novelas, dúas plumas e unha navalla, o seu obxecto fetiche, que herdou do seu avó e que era de... ÁLVARO CUNQUEIRO!!! Case volve á casa sen ela!

12/01/14

Imos falar de Malala

Foi alba, unha das membras do club, quen propuxo esta lectura para a próxima reunión. Como sei que andades a lelo, ou agardando polo libro, déixovos isto para ir abrindo boca:

Hay que morir alguna vez en la vida

http://elpais.com/elpais/2013/10/12/eps/1381613349_778121.html



Es diminuta pero posee una cabeza rotunda, una cabeza que destaca en la delicadeza de su cuerpo de elfo. Viste ropas tradicionales pastún de alegres colores y su cara está enmarcada en un bonito chal estampado de flores y colocado con gracia. Se le ve el cabello, detalle muy importante en la tremenda jerarquía de tocados musulmanes para mujeres, desde la siniestra y carcelaria burka hasta el ligero hiyab. Parece una figurilla de belén, una pastorcita de terracota. “Le voy a contar algo de mí”, le digo nada más sentarnos en la fea y burocrática sala privada de un hotel de Birmingham, que es donde se está celebrando el encuentro. “Verá, yo he hecho muchas entrevistas durante décadas, hasta que hace cuatro o cinco años me cansé y ya no hice más. Sin embargo, cuando me propusieron su nombre, inmediatamente dije que si. Así que usted es responsable de mi regreso a este género periodístico…” Malala me mira con una atención absoluta, con una concentración perfecta, una adolescente cautelosa y seria que lo controla todo. Empieza a darme las gracias, muy educada, como corresponde a lo que acabo de decirle. Le interrumpo: “En realidad no se lo digo para halagarle, aunque desde luego la admiro; se lo digo porque me quedé pensando en el enorme efecto que tiene usted en tantísima gente alrededor del mundo. ¿No le agobian las expectativas que todos parecemos tener sobre usted?”.
-No. Estoy entregada a la causa de la educación y creo que puedo dedicarle mi vida entera. No me importa el tiempo que me lleve. Me concentro en mis estudios, pero lo que más me importa es la educación de cada niña en el mundo, asi que empeñaré mi vida en ello y me enorgullezco de trabajar en pro de la educación de las niñas, y la verdad es que es una gran oportunidad tener esta entrevista hoy con usted. ¡Gracias!
Ha contestado con firmeza, con seguridad y con tanta profesionalidad que la última palabra la ha dicho en español. Me la imagino aprendiendo a decir gracias en todos los idiomas de sus entrevistadores. Una niña aplicada. En su libro Yo soy Malala (Alianza Editorial) cuenta con gracia una anécdota reveladora: “Mi profesor de Química [en Paquistán], el señor Obaidullah, decía que yo era una política nata porque, al comienzo de los exámenes orales, yo siempre decía: ‘Señor, ¿puedo decirle que usted es el mejor profesor y que la suya es mi clase preferida?”. El nivel de autocontrol de Malala me parece increíble: ¡tiene dieciséis años! Pero, como se ve en su escalofriante y conmovedor libro, lleva viviendo una vida extremadamente adulta y anormal desde los diez. Lo talibanes no lograron ni matarla ni callarla cuando le metieron una bala en la cabeza, pero le robaron una buena parte de su infancia.
 -¿Ya está bien de salud?
-Estoy muy bien, y esto es por las oraciones de la gente, y también por las enfermeras y los médicos en el hospital, que me han atendido muy bien, y porque Díos me ha concedido una nueva vida. Hago fisioterapia una o dos veces al mes en el lado izquierdo de mi cara, porque el nervio facial que controla el movimiento de este lado fue cercenado por la bala y por lo tanto había dejado de funcionar, pero ya han cosido el nervio, ha empezado a reconstruirse y está recuperándose muy bien. Ha alcanzado un 88% de recuperación.
-¿Le han dado ayuda psicológica?
-Sí, los psicólogos del hospital me han ayudado. Vinieron y me hicieron muchas preguntas y a las dos o tres sesiones dijeron, Malala está bien y ya no le hace falta tratamiento… Además es muy aburrido.
La bala entró por debajo del ojo izquierdo y salió por el hombro. Le destrozó los huesos de media cara, cortó el nervio y rozó el cerebro, que se inflamó tanto que tuvieron que quitarle toda la tapa de la cabeza. Durante meses estuvo con el cerebro al aire y con el pedazo de cráneo metido, para su conservación, bajo la piel del abdomen (al final tiraron el hueso y le pusieron una pieza de titanio). También estuvo meses con medio rostro desplomado: no podía reir, apenas podía hablar, no podía parpadear con el ojo izquierdo y los dolores eran terribles. En su discurso a la ONU el pasado 12 de julio, el día que cumplió dieciséis años, se le notaban más las secuelas que ahora: la rehabilitación hace su efecto. Sigue siendo una chica guapa y sólo queda una ligera sombra de desequilibrio en su cara.
-Le pregunto todo esto porque usted ha pasado por una situación durísima, y ahora podría tomarse cierto tiempo para recuperarse. Pero no, inmediatamente ha sacado usted este libro, que le obliga a volver a dar entrevistas y a estar de nuevo en primera línea. Eso es una elección. Y parece dura.
Estar en primera línea es mi vida. Ya no puedo abandonar
-Es que esto ya es mi vida, no es sólo una parte de ella. No puedo abandonar. Cuando veo a la gente de Siria, que están desamparados, algunos viviendo en Egipto, otros en el Líbano; cuando veo a toda la gente de Paquistán que está sufriendo el terrorismo, entonces no puedo dejar de pensar, “Malala, ¿por qué esperas a que otro se haga cargo? ¿Por qué no lo haces tú, por qué no hablas tú a favor de sus derechos y de los tuyos?” Yo empecé mi lucha a los diez años.
-Lo sé. Cuando llegaron los talibanes.
-En aquel entonces vivía con mi padre en Swat, es nuestra región natal, y y los talibanes se levantaron y empezó el terrorismo, azotaron a las mujeres, asesinaron a las personas, los cuerpos aparecían decapitados en las plazas de Míngora, nuestra ciudad. Destruyeron muchas escuelas, destruyeron las peluquerías, quemaron los televisores en grandes piras, prohibieron que las niñas fueran a la escuela. Había mucha gente en contra de todo esto, pero tenían miedo, las amenazas eran muy grandes, así que hubo muy pocos que se atrevieron a hablar en voz alta en pro de sus derechos, y uno de ellos fue mi padre. Y yo seguí a mi padre.
El libro de Malala no es sólo sobre Malala sino, en gran medida, también sobre su padre. Un tipo singular y sin duda heroico, un maestro dispuesto a conquistar, por medio de la cultura, un futuro de justicia y de paz en un mundo en llamas. Y un hombre que, además, en una sociedad brutalmente machista como la pastún, apoyó a su hija mayor y le dio la misma libertad y la misma confianza que a un varón. El padre, Ziauddin, también está aquí, sentado al otro lado de la mesa. Bajito, de unos cuarenta años, con algo limpio y casi niño en su sonrisa. La gravedad de Malala contrasta con la ligereza juvenil de Ziauddin. Pero, claro, él no perdió su infancia ni tuvo que luchar contra todo su mundo para ser reconocida como persona pese a ser mujer. A los once años, en lo más negro del terror talibán, Malala empezó a escribir un blog para la BBC en urdú. En la primera entrada decía: “En mi camino a casa desde la escuela escuché a un hombre gritando: ¡Te mataré! Apresuré el paso… pero para mi gran alivio vi que estaba hablando por su movil y que debía de estar amenazando a otra persona”. Aunque firmaba con seudónimo, todo el mundo acabó sabiendo que era ella. Además empezó a acudir a las televisiones y a las radios, junto con su padre, a protestar por los abusos. Fueron casi los únicos en hacerlo.
-El libro tiene una parte que es como un cuento de terror. Dice usted: “Tenía diez años cuando los talibanes llegaron a nuestro valle. Moniba [su mejor amiga] y yo habíamos estado leyendo los libros de Crepúsculo y deseábamos ser vampiras. Y nos pareció que los talibanes llegaron en la noche exactamente como vampiros"...
- Lo importante es que si preguntas a los niños aquí de qué tienen miedo, te van a contestar que de un vampiro, de Drácula o de un monstruo, pero en nuestro país tenemos miedo a los humanos. Los talibanes son seres humanos pero son muy violentos y hacen tanto daño que cuando un niño oye hablar de un talibán le entra miedo, igual que si fuera un vampiro o un monstruo.
-Es un sistema perverso y demencial; prohibieron la música, prohibieron cantar...
-Nos prohibieron todo y si oían barullo y risas en una casa, irrumpían por si estabas cantando o viendo la televisión, y rompían los televisores. A veces se limitaban a amonestar a la gente, a veces la pegaban o la fusilaban o la masacraban. No nos dejaban ni jugar a las peluqueras con las muñecas.
-Ustedes terminaron viendo la televisión dentro de un armario. Era la apoteosis del absurdo,
El presidente Barack Obama, Michelle Obama y su hija Malia reciben a Malala Yousafzai en el Despacho Oval, el 11 de octubre. / Pete SOUZA (AFP)
-Sí, y con el volumen muy bajo, para que nadie más la oyera. Con tanto temor por todas partes la vida se hacía muy dura y pensábamos desesperadamente en nuestro futuro, en cómo íbamos a vivir con ese miedo, en lo peligrosa que era la situación…. Y aún así nos quedaba cierta esperanza en un rincón del corazón.
-Luego los talibanes empezaron a matar. Primero a los policías, asi que dejaron sus empleos y pusieron anuncios en los periódicos diciendo que ya no eran policías, para que no les asesinaran…. Después asesinaron a los músicos, y los músicos también pusieron anuncios diciendo que habían dejado el pecado de la música y que ya eran fervientes creyentes…. Eso de los anuncios me impresionó. Su propio padre, cuando le amenazaron, puso un anuncio que decía: “Matadme a mí pero no hagáis daño a los niños de mi escuela, que rezan todos los días al mismo Dios en el que vosotros creeis”.
-Sí, y luego estaba la radio de los talibanes, predicaban como dos veces al día. Y daban mensajes diciendo: “Felicitamos a Fulano, que se ha dejado crecer la barba y por eso va a entrar en el paraíso; felicitamos a Zutano, que ha cerrado su tienda de video y se ha arrepentido; nos congratulamos de que la niña Tal y Cual ha dejado de ir a la escuela”... Y a las niñas que íbamos a clase nos insultaban todos los días de forma muy fea y nos decían que iríamos al infierno.
-En los últimos años ustedes estaban convencidos de que su padre, Ziauddin, iba a ser asesinado. E idearon todo tipo de estrategias para evitarlo… Sus hermanos pequeños querían construir un túnel…
-Sí, y también pensábamos esconder a mi padre en un armario. Mi madre dormía con un cuchillo debajo de la almohada, y también dejamos una escalera apoyada en el muro de atrás para que mi padre pudiera huir si venían a buscarle. Algún tiempo después se coló en nuestra casa un ladrón gracias a esa escalera y nos robó la tele.
-De hecho, --interviene el padre desde el otro lado de la mesa, -- nos alegró mucho que se llevara la tele, porque de haberse llevado la escalera nada más, habríamos tenido miedo de verdad.
-- ¡Cierto! De modo que era alguien que, como ustedes, ¡quería ver la televisión!
-¡Sí, sí! (Malala y Ziauddin ríen) ¡Gracias a Dios ha sido un ladrón!
-¿Cómo podían aguantar ese miedo todos los días?
Los talibanes, que tenían fusiles y explosivos, eran más débiles que la gente con lápices y libros
-En aquel entonces el miedo nos rodeaba. Fue todo tan duro. No sabíamos lo que el futuro nos deparaba, queríamos hablar pero no sabíamos que nuestras palabras nos conducirían al cambio, que nos escucharían en todo el mundo. No estábamos enterados del poder que encierra un lápiz, un libro. Sin embargo, se ha demostrado que los talibanes, que tenían fusiles y explosivos, eran más débiles que la gente con lápices y libros.
-En el libro cuenta que hace poco, en un centro comercial en Abu Dhabi, sintió un repetino ataque de terror. Un comprensible ataque de angustia. ¿Le ha vuelto a pasar?
-Sí, me ha pasado dos o tres veces. Cuando vi a la gente a mi alrededor en Abu Dhabi, a todos esos hombres alrededor, de pronto pensé que estaban al acecho, armados, que me iban a disparar. Y luego me dije, ¿y por qué te da miedo ahora? Ya le has visto la cara a la muerte, ya no debes tenerle miedo, se ve que ya ni la muerte quiere matarte; la muerte quiere que vivas y trabajes en pro de la educación. De manera que me dije, no tengas miedo, sigue adelante, que Dios y la gente te acompaña. Hay que morir alguna vez en la vida.
-Pero usted es demasiado joven…
-Demasiado joven, demasiado joven –repite dolorosamente el padre, como un coro griego.
-Hay otra cosa que me parece muy importante de usted, y es que es creyente. Una intelectual argelina me dijo hace años que la izquierda argelina había fracasado en su intento de modernizar el país porque se habían enajenado completamente de su pueblo y de su sociedad. Eran laicos, rupturistas, demasiado modernos, demasiado occidentalizados para ser aceptados por la mayoría. Usted, en cambio, sigue perfectamente integrada en su cultura y en su religión.
Clamo por los derechos de las niñas en nombre del mismo Dios de los talibanes
-Amo a Dios porque me ha protegido, y creo que me va a preguntar el día del juicio, “Malala, veías el sufrimiento de la gente en Swat, veías cómo sufrían las niñas, que masacraban a las mujeres, que asesinaban a tantos policías. ¿Qué has hecho tú para defender sus derechos?” Sentí que era mi deber clamar por los derechos de las niñas, por los míos, por el derecho de asistir a la escuela, y lo hago en nombre del Dios por el que los talibanes me tirotearon.
-Cuando tenía usted once años y estaba escribiendo el blog, The New York Times hizo un precioso documental de televisión sobre usted y su padre. Le diré que, cuando lo vi, pensé que su padre era como más idealista, más alocado, y que usted era la sensata de los dos. Vamos, usted me pareció la madre de su padre, y usted perdone, Ziauddin.
(Los dos se tronchan de risa)
-¿Me vió asi? En la sociedad pastún, si una chica es muy madura y empieza a hablar muy pronto de cosas de la familia, digamos a los once años, le dicen niyá o sea abuela.
-Pues no sé si será usted una niyá, pero desde luego tiene un gran sentido práctico. Las dos primeras cosas que dijo en el hospital de Birmingham, tras una semana de coma inducido, fue: “¿Dónde está mi padre?” y “No tenemos dinero para pagar todo esto”.
-Por entonces estaba todavía muy aturdida, muy confundida. Cuando un médico hablaba con una enfermera, creía que le estaba preguntando cómo íbamos a pagar el hospital, y pensaba que me iban a expulsar y que tendría que buscar un empleo.
-En ese mismo documental usted decía que su padre quería que fuera política, pero que usted quería ser doctora y que no le gustaba la política…. Ahora ha cambiado de opinión.
Malala Yousafzai, durante su visita a la sede de Naciones unidas el 12 de julio. / Andrew Burton (Getty Images)
-Amo a mi padre y él me inspira, lo cual no significa que siempre esté de acuerdo con él. Discrepo con él en muchas cosas, él cree que la política es buena y sirve para cambiar el mundo pero yo antes quería ser médico. Pero luego pasó el tiempo y fui dándome cuenta de que el Gobierno no estaba haciendo nada, que su deber elemental era conceder derechos básicos al pueblo, proporcionarles electricidad, gas, educación, buenos hospitales. Y entonces por eso de repente pensé que sí que quería ser política para conseguir un cambio grande en mi país. Para que un día Paquistán esté en paz, para que no haya guerra ni talibanes y todas las niñas vayan a la escuela. Y no sólo quiero ser política, sino líder también.
-Líder social.
-Sí, líder social, y guiar a la gente, porque el pueblo en Paquistán anda descaminado, están divididos en muchos grupos, y llega un líder y forma un grupo, llega otro y forma otro grupo distinto, pero nunca he visto a alguien que sepa unir a la gente. Quiero hacer que toda esa gente se una, quiero que Paquistán sea uno solo, quiero ver la igualdad entre todos y la justicia.
-¿Y cree que usted los puede unir?
-Para lograr ese objetivo tengo que conseguir poder, y el verdadero poder consiste en la educación y el conocimiento. Además nos hace falta un escudo, que es la unidad del pueblo. Cuando la gente me acompañe, cuando los padres de las niñas me acompañen, cuando estemos juntos, me apoyarán con su voz, con su acción, con su compasión. Cuando nos apoyemos los unos a los otros, cuando nos eduquemos, cuando logremos ese poder, podremos con todo. Y entonces volveré a Paquistán.
-En su libro dice que, a los trece o catorce años, veía los DVD de la serie norteamericana Betty la Fea “que era sobre una chica con una ortodoncia enorme y un corazón también enorme. Me encantó y soñaba con la posibilidad de ir algún día a Nueva York y trabajar en una revista como ella”. Me parece una afirmación conmovedora. ¡La revista de Betty la Fea es de moda! Esa añoranza por una vida normal y sin el peso sobrehumano que acarrea usted sobre los hombros…
-Me gustaba ver la serie, me gustaba pensar en otro mundo en donde el mayor problema era la moda, quien viste qué ropa, qué sandalias, qué color de lápiz de labios usa tal chica… Mientras por otro lado las mujeres se mueren de hambre, y los niños también, y azotan a las mujeres, y aparecen cuerpos decapitados…
-Pero, en cualquier caso, lo que indica este texto es que por ahí abajo hay ese anhelo comprensible de una existencia liviana y normal…
Malala me mira fijamente, se toma un par de segundos y luego dice que sí con la cabeza. Ni siquiera se atreve a verbalizar su añoranza de otra realidad. Es una niña atrapada entre las ruedas de una responsabilidad colosal. Imaginen la situación: una realidad de violencia y abuso insoportables, un padre heroico que señala el camino y una niña inteligentísima, evidentemente superdotada, consciente de su propia dignidad y con una gran capacidad de compasión. Todo se conjuró en la vida de Malala para encerrarla en su destino de Juana de Arco. Las balas de los talibanes la han catapultado a una visibilidad mundial y es posible que, cuando ustedes lean esta entrevista, le hayan concedido el Nobel de la Paz, que se hará público mientras esta revista esté en imprenta. Yo he firmado pidiendo el Nobel para ella, pero ahora casi me preocupa que se lo den: sería otro peso más, otra exigencia. Malala, enardecida por haber sobrevivido y todavía muy joven, pese a su madurez, tiene ensueños grandiosos para el futuro de su pueblo. Ensueños inocentes y difíciles de alcanzar pero que quizá ella logre poner en marcha, porque esta pizca de mujer es poderosa. Tanto el padre como la hija tienen algo limpio, el corazón en la boca, una luz que encandila. Pero la luz de Malala está llena de sombras, es una estrella oscura llena de dolor y de determinación. A los dieciséis años está dispuesta a sacrificar toda su vida por su proyecto.
-¿Se ha enamorado alguna vez? Me refiero a esos amores infantiles, de un actor, de un vecino mayor.
-(Risas) Me encantan los jugadores de cricket. Pero eso es sólo parte de la vida, cuando te encariñas con alguien, y tengo cariño a tanta gente. Hay un jugador que se llama Shahid Afridi, que siempre sale eliminado sin anotar, pero sin embargo todos le queremos mucho. Está también Roger Federer. Hay muchos, pero eso no significa que me case con ellos.
-¿Pero piensa casarse?
-¡Tal vez!
-Interesante, porque, en su parte del mundo, todas las líderes políticas tuvieron sin duda que casarse: Benazir, Indira… Es una buena respuesta.
-Es una respuesta diferente.
-Pues nada más. Muchas gracias, Malala.
-Gracias a usted por su amor y su apoyo.
Y al escuchar su primorosa contestación final me siento como el señor Obaidullah, su profesor de Química.