Senlleiras

Invisibles

"Invisibles", de Montse Fajardo, dá conta do estado de excepción que chegan a vivir sete mulleres maltratadas. Historias que conmocionan e nos atenazan cun nó na gorxa. Invisible é, en tantas ocasións, o maltrato, porque non fai falla ter un ollo morado para ser unha muller maltratada; porque moitos maltratadores son figuras encantadoras socialmente... Invisibles son o maltrato e as mulleres maltratadas, ata que deixan de ser números, porque lles poñemos nome e apelido e entramos na dor do seu día a día. Invisibilizada queda tamén a figura do verdugo, sobre o que estes relatos deitan luz. Aí está, ávido de despregar o seu exceso de forza e poder sobre a muller, ávido para exercer o control sobre a vítima, para isolala, anulala; ávido para estresar, histerizar; todo un profesional que busca o punto no que a vítima perde o control de si ou que é capaz de disolver a violencia na proposta, minutos despois, do "real-sexual", coñecedor como é de que ten na man os resortes emocionais e afectivos da muller. Estas sete narracións de mulleres maltratadas, nas que asistimos ao proceso polo que se vai "normalizando o intolerable", apuntan tamén ao deficiente funcionamento da asistencia por parte das institucións públicas. Aí queda a falta de profesionalidade para saber ler os síntomas d@s fill@s nos puntos de encontro, a ausencia de dilixencia e credibilidade cando as mulleres lanzan unha mensaxe de socorro ou alerta. Fálase de "alienación parental", cando os fillos amosan síntomas, ás veces, ben claros; fálase de "histeria", sen deparar en que o que nos parece histérico, a histérica... teñen sempre unha razón de ser. Por último, algunhas destas mulleres lémbrannos que no hai un "perfil" da maltratada; tan só se trata de ter a mala sorte de dar cun maltratador ao que ningunha das túas respostas o vai calmar, dependendo de como teña o día.

 Onte falamos con  Montse Fajardo

Entre Sapos e Sereas

A última reunión do club de lectura de adultos celebrouse onte e veu acompañada de Ana Cabaleiro e o seu libro de relatos Sapos e Sereas.
Unha vez máis, un pracer compartir o tempo coa escritora.
No Faro de Vigo.

Nada de micro

No club de lectura feminista reunímonos arredor do libro Machismos: de micro nada e contamos coa visita dunha das coordinadoras de Fiadeiras. Falamos de como se construíu o libro e como foi o proceso de elaboración, e por suposto falamos de machismos e de que ningún tipo de machismo debe considerarse pequeno.

O libro déixao claro: non existen "micro" machismos, senón machismo, e punto. Un libro colectivo que baixo o título Machismos: de micro nada aborda dende variados puntos de vista este tema; un libro posible grazas ao grupo de  traballo feminista dentro do Colexio de Educadoras e Educadores Sociais de Galicia chamado Fiadeiras, publicado por Edicións Embora. Participan no libro: Lucía Aldao, Pablo Andrade, Leo Arremecághona, Isaac Castro Neira, Luís Davila “O Bichero”, Eva de la Torre Conde, Mª dos Anxos García Fonte, Clara Gayo, Manuel González Prieto, Mai Insua, Tareixo Ledo Regal, Juanjo Lorenzo Castiñeiras, Andrea Nunes Brións, Sabela Núñez Singala, Ana María Pérez Rico, Patricia Porto Paderne (a Lileira), Sofía Riveiro Olveira, María Rosendo Priego, Xulia Santiso Rolán, Maite Sío Docampo, Gema Zunzunegui Lamas, Olalla López Barro, AS Quetas, asociación Nós mesmas, Sacha na Horta, con prólogo de Ana Iglesias Galdo e epílogo de Lola Ferreiro Díaz. Un libro comprometido que denunciao patriarcado en todas as súas formas das que moitas veces nin nos percatamos porque están no noso inconsciente aceptadas sen analizar.
Foi Lola Ferreirao quen deu a idea do título do libro posto que reflexiona sobre eses "micros" que non debemos aceptar porque non son micros. Quedo cunha frase que hai no seu blogue: "o libro axuda a graduar as gafas violeta que xa tiñamos postas". Así que o libro volve a ser unha recarga de esperanza, unha axuda de loita, unha compañía necesaria, unha obriga. Porque reflexiona sobre eses "micros" ou eses "nadas", que t

Arredor do Nordeste

Este libro escollido para a reunión do noso clu de lectura de adult@s foi coordinado desta volta pola integrante Celia Lamela, xa que de paso organizouse a presentación do libro en Bandeira. Este é o fermoso texto que nos deixou a nosa compañeira.

“Começamos oprimidos pela sintaxe e acabamos às voltas com a Delegacia de Ordem Política e Social, mas nos estreitos límites a que nos coagem a gramática e a lei, aínda nos podemos mexer”.

“Ateu! Não é verdade. Tenho pasado a vida a criar deuses que morrem logo, ídolos que depois derrubo. Uma estrela no céu, algumas mulheres n aterra”

Graciliano RAMOS

       Teño hoxe o cometido de presentar este Nordeste, de Daniel Asorey, compañeiro de traballo e amigo no CPI Fonte-Díaz de Touro, con quen tantas conversas e cafés teño partillado, conversas nas que xa alumeaba, de cando en vez, a presenza da avoa Carme de Candingas. Daniel nunca me falou de que escribía, mais eu sabíao. Si falamos, e moito, de literatura, do Festina Lente, de Marcos Calveiro, da Resistencia, de Rosa Aneiros, ou d´O conto da criada, de Margaret Atwod. Falamos de literatura e de inquedanzas sociais e políticas, as que sacoden a vida e mais os textos reflexo da vida.

       Vaia por diante que eu adoito estar onde sentades vós hoxe, adoito acudir a presentacións de libros, e vou gozosamente. Trátase sempre da festa da palabra e da escrita, e polo tanto dun espazo de liberdade, quizais ese que apunta Graciliano Ramos na cita inicial, o que nos permite ensanchar límites, o lugar da creación. Neste caso a festa é dupla, celebro a escrita dunha persoa amiga, das que deixan impronta, dun  ser querido. Quixera simplemente axudar a facer boca para que os que non lestes o Nordeste, o leades, e para que  quen xa o lestes, descubrades aínda algo novo. Non quixera que me tiverades que deter co berro daquela alumna miña de segundo de Bacharelato, en Trives, cando me dixo: “Profesora, cala, non nos rebentes o libro!”. Non ía desencamiñada, os libros son encontros absolutamente persoais coas palabras, sen mediacións, nin das profesoras nin da crítica literaria . Iso, se ten que vir, que veña nun segundo ou terceiro momento, mais o primeiro encontro é como o dos namorados, sobran mediadores que destripen e racionalicen a maxia da primeira toma de contacto persoal cunha escrita. Convócovos a que entredes no “dicir bonito” de Daniel Asorey, na súa preciosa escolla léxica, no seu ritmo áxil de frase curta e dinámica, na historia que el perfila a través da rede ou do veo das palabras, como ese veo que acompaña a Matilda na súa peregrinación polo sertão ou nos seus  encontros con María Bonita. Deixádevos ir polo sortilexio das palabras. Cadaquén ha descubrir se gusta ou non.

       Tamén vos convoco a que fagades un esforzo de imaxinación, a que vos situedes en dous lugares distintos, en dúas épocas tamén diferentes, e a que visualicedes tres mulleres afoutas: Carme de Candingas, vedora da República das Santas Irmandades da Galiza; María Bonita, a cangaceira, e Matilda, fotógrafa e xornalista. Nordeste é unha novela que lle dá voz ás múltiples formas de “subalternidade” do noso mundo: as mulleres, os pobos colonizados, as razas que non coinciden co perfil etnocéntrico do home branco europeo, as formas de vivir a sexualidade diferentes ao código heteropatriarcal dominante… Mais tamén é este Nordeste unha ucronía, unha sorte de historia apócrifa, nun intento de reescribir ou subverter o significante “Galiza”. É así como Daniel constrúe a República das Santas Irmandades da Galiza no século XVII. Imaxinade unha Compostela salobre, sucada polas canles, como unha especie de Provincias Unidas do XVII, luteranas e arredadas do poder dos Austrias menores. Nese contexto emerxe a figura da vedora Carme de Candigas.   Imaxinade que as Guerras Irmandiñas  fosen gañadas polos perdedores e que dese acontecemento fundacional agromase un proxecto republicano, progresista, igualitario, mais tamén de raigame burguesa, apoiado no comercio colonial co Nordeste brasileiro. Que pode ocorrer cando alguén quere dar conta do punto no que a festa da revolución expulsa a súa verdade ás tebras, do momento no que volvemos estar no inicio, en que interiorizamos –tamén nós- as mesmas manobras dos que foran os nosos opresores? Como poden superpoñerse os intereses da polis, situándose por riba do secuestro das elites económicas? O panorama do que dá conta Carme de Candigas énos ben habitual. A loita estratéxica do século XVII é tamén a loita estratéxica do XXI, aquilo que lle segue a furtar o sono a tantos teóricos e activistas de todas as esquerdas posibles.

       Imaxinade agora un segundo lugar e outra época: o Nordeste brasileiro no remate da década dos anos trinta do século XX, un territorio arredado dos grandes centros de decisión política, das metrópoles como São Paulo ou Río. Imaxinade unha paisaxe edénica na costa, que se vai tornando noutra cousa cara ao interior. Estamos no sertão, coma un deserto, ermo e varrido pola seca e pola fame, retratado estremecedoramente por Cãndido Portinari no seu cadro “Criança morta” e tamén polo propio Daniel, na escena na que os retirantes deambulan polo sertão, coma nun éxodo, co carriño do fillo morto. É a terra da que dan conta as obras do nordestino Graciliano Ramos, Vidas secas ou Angustia, de seguro que un ámbito de especialísima importancia desde os puntos de vista simbólico e etnográfico, en parte polo seu illamento, mais tamén unha especie de lugar fóra do estado, coma eses territorios perfilados nas obras de Juan Rulfo, cos seus propios poderes locais. Aí se sitúan a cangaceira María Bonita e a fotógrafa Matilda. Estamos na época de Getulio Vargas, un ditador de “aura paternalista”, alcumado “O pai dos pobres”, con toda a demagoxia que acompaña a este tipo de perfís. Neste contexto localizase o fenómeno ambivalente do “cangaço”. A un tempo, sobre  Europa e  Iberia abátense as sombras do fascismo, que ameazan a República Galega, gobernada por Castelao.

       Por último, visualizade  tres mulleres afoutas, Carme de Candingas, María Bonita e Matilda, que máis alá do triunfo ou derrota das súas subversións, van ter a virtude de terse atrevido a dicir o que se esperaría que calasen, a romper a opresión inscrita nos seus corpos coma unha tatuaxe patriarcal, a vivir segundo un designio de mulleres libres…

       E falaría desa virtude da incontinencia histérica de Carme de Candingas. Aí se sitúa o seu dicir, coma se da presión do magma sobre as placas tectónicas se tratase. Carme de Candingas acaba enunciando o que os amos saben, pero non queren que se coñeza publicamente, e faino porque así o pensa-sente de corazón, coma se fose unha Antígona.

       Falaría tamén do desacato de Matilda, negándose a escribir as tan burguesas crónicas de sociedade, postulándose  como fotógrafa que viaxará ao esquecido sertão. Aí está tamén a súa loita, contra a deturpación da súa forma de expresión nas crónicas e mesmo contra o varrido simbólico e real do seu nome fronte á propia escrita. Cantas Matildas recoñeceriamos ao longo dos séculos?!

       Quédanos María Bonita, a cangaceira que desacata o poder do pai cando foxe do matrimonio amañado. Chegará a coñecer a liberdade da fusión panteísta co sertão, mais non atopará edén ningún nuns homes –os do cangaço-, que frecuentemente reproducen a mesma violencia sexual que os amos e acaban por ser “máis do mesmo”. De aí o seu berro diante da abxección da escena de violencia sexual contra as criadas:

               “Nunca máis hei tolerar que unha muller sexa declarada campo de batalla”

Nordeste, Daniel ASOREY; GALAXIA ( páx. 64)

De aí tamén, a gramática da súa subxectividade, esa gramática de alteridade feminina, que se descobre, por exemplo, no capítulo da asistencia ao parto da cangaceira Dadá, cando esta lle confesa os motivos polos que lle ten perdoado a depredación sexual ao seu compañeiro, o Corisco: “Ensinoume a ler e escribir”, cóntalle a Dadá, e  o narrador reflicte os pensamentos da cangaceira:

             “ María preguntábase naquel momento se as palabras debuxadas no papel poden vencer a crueldade, perdoar a ignominia, alentar o esquecemento, mesmo convocar a paixón (…). Así pois, como lle había estrañar que a capacidade para desentrañar as letras fose quen de alentar o amor! Ao cabo, ler e escribir tamén era amar.”

Con Isabel Ruiz

Con esta autora reunímonos onte, luns, os dous clubs de lectura, o feminista pola noite e o de igualdade a mediodía, para que nos falase deste proxecto que segue medrando e que tanto nos gusta, os álbums Mujeres que Isabel Ruiz non só escribiu, senón que ilustrou e publicou. Este marabilloso proxecto iniciouse grazas a que ela como nai advertiu que non gustaba das propostas editoriais de libros infantís que seguen a prolongar o patriarcado. Que sorte tivemos!

Todo o tempo do mundo

Foi un gustazo estar con Xosé Monteagudo no club de lectura, compartir con el a nosa emoción por este libro que nos encantou e coñecer moitos dos seus segredos á hora de escribir o libro. Iso si, non soltou ren sobre o que anda a escribir, así que quedamos coa intriga.

Con Carlos Negro

No club de lectura de adultos de Silleda non paramos de ler poesía! Agora, podemos dicir que nos encanta e que non nos mete medo ningún seguir léndoa. Vale, certo é, o próximo libro non vai ser de poesía... pero non nos importaría!!!

Desta volta gozamos como nunca co libro de Carlos Negro. Ben, gozamos co seu libro e coa súa presenza.

Lemos o seu último libro de poesía, Penúltimas tendencias, un libro necesario coa coincidencia de gustar a todo o lectorado que compón o noso club.

Case todos e todas salientaron a parte de "Puntos de fuga" e a empatía coa que se fala, poesía social, profunda, amena. Que non se queda no subxectivo senón que se fai universal, empática. É un poemario reactivo e transgresor, cada poema innova, algo que vén suxerido polo título.

Celia conta como foi apuntando versos e seccións porque lle gustaban moitísimo, xa que ademais hai poemas metapoéticos

Carlos contounos que hai poemas que se complementan. .O libro naceu como unha reflexión persoal (diante do espello, afeitándose, pregúntase quen é coma home), é unha poesía de intervención, mete o dedo en cousas candentes. Detrás dos poemas hai experiencias persoais, xa que a poesía debémola relacionar coa vida. 

O profesorado debe preguntar "que sentes?" "a ti que che provoca?", debe buscar textos próximos ás experiencias da xente coa que se traballa; trátase de desacralizar a poesía, quitarlle a solemnidade.

Que é a poesía? A poesía dá respostas verdadeiras a preguntas moi difíciles. Explica todas as definicións que non veñen no dicionario.

Carlos tamén asegura que está canso de que os homes teñan que ser heroes. Machos soltos salvando a humanidade, coma os heroes d Marvel. Na construción da épica esquecerónse das mulleres, de aí o tópico.

Tenta utilizar o humor, aínda que non sempre se pode, como cando fala da violencia de xénero.

Ás veces o machismo é tan obvio que nin se ve. Si que Carlos corre un risco sendo obvio, pero é necesario facer reivindicacións.

Hoxe en día o mercado apropiouse da linguaxe, igual que a publicidade; algunhas estratexias poéticas son apropiarse das técnicas publicitarias, visuais, de slogan. Ou sexa, combater coas súas armas. Os tempos piden un xiro para que a xente reaccione.

O libro é un libro de espellos, copias doutras estruturas de poemas, xa que os textos que nos seducen podemos levalos ao noso terreo.

Con Raúl Vacas

Desta volta xuntámonos o día 30 de abril tres clubs de lectura arredor de Señal, de Raúl Vacas: o club de lectura de poesía do IES Laxeiro, o club de lectura de igualdade do mesmo centro e o club de adultos. Toda unha experiencia estética arredor dun libro de poemas e arredor dunha persoa única. Tan intensa foi que nos esquecemos de realizar fotografías.

Señal está publicado pola editorial Mundanalrüido e conta cunhas magníficas ilustracións de Sara Morante, diálogo perfecto co texto. Dividida en tres partes, cada unha dela aborda os tres grandes temas da Literatura, o amor, a morte e a vida.
Sobre o amor e o sexo, lemos imaxes cargadas de sensacións, de cor, unha introdución fresca ao impulso sexual e audacia no ronsel da paixón. O contraste entre o que foi intenso e xa non o é, o baleiro, a morte do amor que foi... O mundo unifícase en torno a un ser simbólico. Apreciamos tamén a entrega total do ser amado máis alá da vida, "amor máis alá da morte" como en Quevedo. O amor na vellice é permanecer xuntos na hecatombe final, entrañable final feliz dos contos que celebran o encontro amoroso.
Na segunda parte, a voz poética pregúntase como explicar o inexplicable, ás veces ocorre o máis terrible, existe unha procura infructuosa que condena os amantes á morte, aínda que o amor case a vence; pero hai que aprender a afastarse cando hai un erro, cando queda o baleiro despois do amor, non hai lugar para enterrar as bágoas.
Na terceira e última parte, a morte. A soidade, a terra baleira, a incertidume, a obstinación por regresar. Lemos tamén o retorno á absoluta laxitude do gozo uterino, previo á vida humana; mesmo unha exposición de hipóteses e desexos. No baleiro amoroso medran a morte e a devastación, unha loita de contrarios no propio ou alleo sexo.

Raúl Vacas falounos de que é necesaria a visión literaria para falar de morte e de sexo, temas que na vida cotiá ocúltanse nas conversas. Tamén comentou como influíran os seus autores preferidos na escrita deste libro: Alejandra Pizarnik, Dámaso Alonso, Rafael Pérez Estrada, Rafael Alberti, Leopoldo Panero... O libro está feito á súa medida, por ser o seu proxecto máis persoal. Afástase da rima e de estruturas métricas, xa que non hai límites á hora de escribir.
Falou tamén da poesía en xeral. De que non hai que traducir de xeito literal cada verso, xa que o poema o que quere é transmitir sentimentos. Non cómpre entendelo todo, só debemos dialogar coa poesía: "ha hecho mucho daño la solemnidad en poesía"; poesía como invitación a vivir, con intensidades diferentes, a recuperar, a xogar.
E por suposto, comentou tamén a falta de palabras para falar de amor, de sexo, da pouca naturalidade coa que se tratan temas como o da morte.
LER TEN QUE VER CON ELIXIR.

Con Manolo Portas

Un día ben especial foi o deste xoves: a nosa reunión non era coma a de decote, senón que nos visitaba o Club de lectura de adultos do IES Xelmírez I, "Palabras compartidas". E xusto foi o día en que menos membros dos nosos puideron asistir! 

Pero as que estabamos quedamos abraiadas do bo facer deste club e da súa amabilidade. Quedamos con ganas de repetir a experiencia, así que tentaremos ser nós quen vaia a Santiago nunha reunión futura.

E saímos na prensa unha vez máis:

E realiza o traballo Loli, a nosa benquerida compañeira e amiga de Santiago e coordinadora do club Palabras compartidas:

  Lourenço, xograr é a última novela de Manuel Portas que vén de gañar o Premio García Barros do ano 2015, e que foi premiada no certame que organiza o Concello da Estrada en colaboración coa Secretaría Xeral de Política Lingüística. Trátase dunha novela história que recrea o período medieval en Galicia a través da peripecia dun xograr. En opinión do xurado, nesta obra de Portas destaca a contribución da novela á divulgación da historia e da literatura medieval galegas por medio dun personaxe pouco coñecido, o xograr Lourenço, que constitúe a porta pola que nos asomamos non so aos conflitos políticos que determinaron o que hoxe somos como país, senón tamén ás vidas enrelazadas das distintas clases sociais da época.

Todos/as estamos de acordo en que é unha novela cunha linguaxe distinta, que ao principio a moitos dos lectores/as alí presentes custounos meternos un pouco na historia, pero sí coincidimos en que  é unha novela con moito valor literario. No seu percorrido móstranos os reinos naquela época de Galicia e Portugal, personaxes como Alfonso X o Sabio ou Maria Péres, a Balteira e as tan esquecidas Cantigas de Amigo e de Amor.

Despois de ler varias das novelas escritas por Manuel Portas con temas moi diferentes ao que hoxe nos ocupa, preguntámonos por qué ese cambio de rexistro e cunha novela histórica que quizais non sexa un gran reclamo para o lector? Portas comenta que cando estudaba realizou un traballo para a Gran Enciclopedia Galega e entrou en contacto con este personaxe, Lourenço, que lle resultou moi curioso e encandeoulle de tal maneira que sempre tivo en mente novelalo, polo que, durante anos,  estudou  o mundo das cantigas, a concepción do amor na Idade Media, a vida de xograres e trabadores. Consideraba que na nosa literatura actual a etapa medieval non estaba ben tratada.

A novela pódese dividir en dous partes: na primeira atopamos a un Lourenço novo que comeza a descubrir o mundo, moitas veces lémbranos ao Lazarillo, divírtenos; e unha segunda parte que se centra máis na parte literaria, nas guerras, nese xograr que quere converterse en trobador. Por qué esa obsesión por converterse en trobador? Lourenço é un home curioso, é un rapaz de quince anos, humilde que traballa como aprendiz do ferreiro Diogo no mercado de Braga e que soña con ser trobador.

Despois de sufrir o asalto duns bandidos polo camiño, coñecerá ao cabaleiro Joam García de Guilhade, que o convence para que lle acompañe como xograr, pero Lourenço a pesar de súa naciencia humilde, lembremos que é fillo dunha cociñeira e un soldado, non se resigna ser un simple xograr porque, aínda que rían del,  considera que a súa poesía non é inferior á doutros trobadores.

Cítola Por que lle custa tanto empeño a Lourenço chegar a ser un trobador? Lembremos que na época Medieval os estamentos sociais marcaban as diferenzas, un trobador era un nobre de orixe ilustre que compoñía a súa obra e interpretábaa, e os xograres eran de orixe humilde que se limitaban a interpretar e a tocar a cítola nos palacios dos principais señores e é iso o que leva a Lorenço a revelarse. Todos se meten con él, dinlle que non sabe trobar. Na segunda parte da novela aparecen varios personaxes que dan voz ás andanzas de Lourenço, todos estes personaxes, incluído Lourenço, son reais?  Personaxes como Alfonso X existiron realmente, a súa ambición era controlar toda Europa. Era listo e cruel, mesmo coa súa propia familia.

María Pérez foi unha das poucas mulleres xograres. Era soldadeira, acompañaba aos soldados e levaba unha vida un tanto licenciosa, muller moi bela, intelixente e libre, tiña grandes posesións.

No que se refire a Lourenço, sabemos del a través das tensións que mantén con outros trobadores. Existe algún documento que se conserva no Arquivo Nacional dá Torre do Tombo, en Lisboa que fala dun Lorenzo Martíns que estaba casado cunha Sancha de Guilhade, e xa que Lourenço foi ou xograr de Joam García de Guilhade a partir de aí cre unha historia de amor. O resto, se non é vero, é ben trovato, comenta Portas.

Se puidésemos definir esta novela cunha frase diriamos que é un libro que rende homenaxe ás Cantigas, non podemos esquecernos delas que, aínda que nos parecen difíciles de ler e algunhas veces entender, capítulo a capítulo, lémbrannos eses amores ausentes, a felicidade de volver ver ao ser amado ou a propia arte do trobador. E como non podía ser doutro xeito, pechamos esta época tan apaixonada e descoñecida, léndonos Portas unha das súas cantigas favoritas como só él podía facer. (páx. 140): Unha cantiga de amor dunha moza que desexa ser escoitada polo seu amado.

Matriarcas. Un cesto de mazás.

Desta volta, decidimos facer dobre sesión e sesión conxunta dos dous clubs de lectura, con óptimos resultados. Propuxemos a lectura dos dous libros de Montse Fajardo, Matriarcas e Un cesto de mazás, para aproveitar a súa visita e asolagarnos de memoria histórica, que ben nos cómpre. Sobre todo á xente nova, que tivo menos oportunidade para coñecer un pasado manchado de sangue e bágoas que aínda non fomos quen de secar. 

Foi unha sesión espléndida, non só pola autora, tan extremadamente cómplice e dada, senón porque foi tal a súa xenerosidade que veu acompañada de Luís Bará, unha persoa a quen teño especial cariño. Así que a pesar da dureza do tema que nos ilustraba, a maxia do momento fíxose notar. Sobre todo, nun paso do tempo demasiado lixeiro. Nin conta nos demos da hora!

Falamos de Matriarcas,

falamos de Pilar, un perfil que non nos acaía ben no libro. Pero a autora explicounos que así demostraba o abano de perfís que a propia sociedade ofrece. Pilar ten de todo. E ao seu carón, nas páxinas, está Rosario, que nin zapatos para os seus pequenos pés posuía. Falou tamén do tratamento que se ofrece das mulleres en calquera contexto (coidar os nenos, facer os labores da casa...), outro estereotipo que rachar.

Falou tamén Montse da súa teima coa Guerra Civil porque supuxo o xenocidio do bando perdedor.

FAlamos d ' Un cesto de mazás

Da súa carga de realismo. De que non é unha elaboración literaria. Fala da violencia do fascismo, do cinismo e do escarnio continuo que sufrían as vítimas. Da crueldade máis extrema que supón seguir castigando despois da morte.

Tamén falamos dunha presenza que nos chamou a atención: a carga de confianza de todas estas vítimas coa autora para seren quen de lle contar tanto sufrimento, tanta vexación.

 E é que as historias tal como están contadas tocan e remexen. Porque o libro está moi ben enfocado, xa que transcende o literario para facer verdade tanxible do discurso, da narración.

E a frase da noite (da man de Villar): "Calígula era un aprendiz a carón de certa peña".

En fin. Foi tan emocionante que me esquecín das fotos ata que todo rematou e xa marchara case todo o mundo. A lectura como vicio!

De remate

Onte estivemos no club de lectura con Héctor Cajaraville e o seu De remate, premio Xerais 2015. Así que esta foi a miña última lectura, o que constituíu unha boa elección, xa que houbo momentos lectores ben agradables e divertidos.

Emprega o autor unha prosa fresca, fluída, na que destaca a ausencia de dramatismo a pesar da realidade que vive o protagonista, algo que se desvela xa no prólogo do libro; este afastamento é quizais un dos mellores logros da novela, que reflicte unha vida calquera chea de sombras e de luces con final tráxico, sendo a pesar diso unha novela lúdica cun contrapunto final na última carta. Así pois, o optimismo que regala o libro agradécese sobre todo por esa retranca que domina os artigos, uns artigos que nos fan desexar comprar o xornal onde escribe o protagonista para seguir a lelo. Deses artigos, eu -deformación profesional- destaco os lingüísticos, pero o mellor de todos é, sen dúbida, "Castrofobia no autobús" onde consegue verdadeiras gargalladas; o feito de que este sexa un dos primeiros artigos engade valor ao libro, pois aumenta as ganas de seguir a lectura. Realmente, esa é a parte que máis me gusta pola aproximación irónica á realidade e o seu xogo de palabras constante. Unha retranca que botamos tantas veces de menos na nosa prosa! Con esta, o autor consegue fotografarnos como somos, retratar a nosa singularidade, construír retallos vívidos da nosa idiosincrasia. 

A destacar asemade a autocrítica que contén o texto. Dentro desta crítica ficcional realízase unha crítica ao mundo do xornalismo, profesión do autor, e unha crítica social que se entrevé mesmo nos correos que se escriben. A crítica é un fío condutor da novela, un elemento cohesionador importante.

Un libro diferente que paga a pena ler.

Un animal chamado néboa

Comezou o mes de outubro. Pois ben, canda el comezamos asemade o club de lectura. O día 1, para sermos exactos.

Xa sabedes que me gusta experimentar. Desta volta propúxenlles ao alumnado do club de lectura pola Igualdade do Laxeiro que lesen tamén Un animal chamado néboa e que se xuntasen ao club de lectura de Adult@s de Silleda. Aceptaron.

Dábame un pouco de medo pola idade das pequenas. Pero ao mesmo tempo aproveitaba a que viñeran algunhas mamás e visen "in situ" como se desenvolve unha sesión dun club de lectura. E "picalas" para que lesen elas tamén.

Un resultado fantástico: demos no cravo.

Porque, está claro, o libro paga a pena. E de que maneira! Todos e todas concordaron en que era unha auténtica pasada e que a pesar da súa dureza cumpría lelo e aprender. Ledicia Costas acompañounos coma sempre, con esa dozura que a caracteriza e a firmeza das súas palabras.

E houbo un broche de ouro. Un auténtico luxo que quero compartir con todos e todas vós: coñecín a Issiris en 3º de ESO, cando levaba en Galicia menos dun ano; estaba exenta da Lingua Galega, pero pedíame libros para estudar e lía todo canto lle daba; tiña máis interese ca ninguén. Logo, apuntouse ao club de lectura que daquela formei no instituto de Silleda. E vina medrar. E madurar.

Agora está en 2º de Bacharelato. Ademais de ser unha moza que ten moi claro o que quere ser e o que quere facer, canta e toca a guitarra. E cando un libro lle chega ao corazón, é capaz de compoñer. Desta volta, o libro de Ledicia consegui tocarlle esa febra que consegue mover o corazón e as cordas de Issiris. Así que, agora, Un animal chamado néboa ten banda sonora. E aínda que a gravación foi caseira e non estabamos preparados para esta sorpresa, sei que vos vai encantar. Como a Ledicia. Que marchou leda de Silleda.

Funambulistas

O último libro deste curso foi Funambulistas de Mercedes Leobalde, a quen lle damos as grazas por vir ata aquí, sobre todo logo da penosa e traballosa viaxe que realizou xa que quedou sen coche a metade de camiño. Canto o sentimos! Pero ben pagou a pena falar con ela de todos e cada un dos seus relatos, de como comezou a escribilos, que lle empurrou a facelos... Foi unha noite ben agradable na súa compaña!

Funambulistas é un monllo de relatos ou microrrelatos -vinte e seis- que non deixa indiferente e, o que resulta aínda de máis valor, paga a pena lelos todos. Orixinalidade, sorpresa, estilo, ironía, ligazóns, parodia... de todo hai neste libro. E vaia por diante que o acollín con certa reserva porque eu prefiro ler novela. Porén, abraioume a profundidade, a exactitude das situacións, as ligazóns que establece en ocasións entre uns relatos anteriores e outros posteriores... a metáfora da vida que nos devora e que no libro vai marcando un ritmo pausado e nunca esgotador, ofrecéndonos moito para cavilar. Paseamos por temas tan importantes como a violencia de xénero, a moral católica, a maternidade adolescente... e mentres lemos decatámonos de que a autora é capaz de mesturar estes temas co humor, con distancia, con brevidade.

Nai non hai máis ca unha

Hoxe, María Lado conquistounos. Definitivamente, a poesía vai entrando por unha porta cada vez máis grande nun club de lectura pouco acostumado a ler este xénero. A verdade, despois de ler a María Lado, despois de coñecela, despois de escoitala e despois de rir con ela, é imposible non amar a poesía. Pero é que María Lado é moita María Lado. Dun prato fai un obxecto kitsch. Imposible non adorar ese sentido do humor e ese sorriso. Para mostra:

María explicounos moitas cousas, o seu xogo coas negriñas, as manías que foi collendo dende moza, como o de non usar as negriñas, a necesidade de numerar os poemas deste libro...

Falounos de que ela pretendía que o neno estivese presente na poesía, que tivese voz propia nos poemas, da envexa que lle dá que o neno reciba todas as explicacións. Gústalle poñer a xente a falar nos seus poemas. Existe acaso demasiado diálogo nos seus poemas???

O primeiro texto do libro ofrece un contraste co resto dos poemas, xa que foi escrito por necesidade, porén, os outros foron feitos con oficio de facer ese libro que ela desexaba. E o que procuraba era a violencia, o ambiente sombrizo: é un poemario íntimo que fala dunha realidade existente; non é un libro ñoño, naif, sobre a maternidade, senón que existe a violencia detrás. Por exemplo, no poema número 13 tenta recrear o sucidio de Sylvia Plath, recreando a escuridade. Noutros poemas o que habita detrás e a violencia que supón o proceso hospitalario: a xente fai o seu traballo, as súas horas, pero non acompañan o enfermo: a tiranía está nos horarios. A violencia cotiá está no realismo dos poemas, así como que tamén pretendeu unir todas as nais do mundo.

oso, mamá, si?

Aproveitando a visita de María Lado ao club de lectura de adult@s, o noso club de lectura de poesía non quixo ser menos e tamén leu a esta autora que nos conquista alá por onde vai. Así, e con ela, a poesía vai gustando máis a este club de lectura que nun principio sentíase un pouco desbordado por este labor.

A verdade, despois de ler a María Lado, despois de coñecela, despois de escoitala e despois de rir con ela, é imposible non amar a poesía.
Con este libro despedimos as reunións deste curso, xa que o alumnado séntese presionado cos exames da terceira avaliación.

Rompendo máscaras con Alberto Ramos

Onte tivemos nova reunión do club de lectura arredor de Máscaras rotas para Sebastian Nell. Para falarmos sobre o libro veu o seu encantador e xove autor Alberto Ramos, con quen falamos do libro e doutras moitas cousas, como adoita acontecer neste club tan variopinto e enriquecedor que vai polo seu terceiro ano de vida. Por iso falamos de xornalismo, de corrupción, de libros, da vida... e dun libro que case todas e todos admitiron que resultou de difícil comezo pero que acabou enganchando. 

Arredor do alzhéimer e a memoria constrúe a súa novela o autor nunha ficción literaria xenial.

A vida de Sebastian Nell atrápanos dende o seu periplo vital: pobreza, Segunda Guerra Mundial, mortes, teatro, cine, Shakespeare... xunto co desencontro vital que mantén coa outra coprotagonista da novela, Rebecca Graham nunha conversa na que iremos odiando e amando a ambos personaxes a un tempo.

“Señorita Graham, xa é noite pecha, a xornada maratoniana rematou. Xa non quedan fíos polos que tirar. Desenguedellou por completo o nobelo. Está desfeito. Fun todo o sincero que quixen, conteille o que puiden”.