12/03/17

Arredor do Nordeste


Este libro escollido para a reunión do noso clu de lectura de adult@s foi coordinado desta volta pola integrante Celia Lamela, xa que de paso organizouse a presentación do libro en Bandeira. Este é o fermoso texto que nos deixou a nosa compañeira.







“Começamos oprimidos pela sintaxe e acabamos às voltas com a Delegacia de Ordem Política e Social, mas nos estreitos límites a que nos coagem a gramática e a lei, aínda nos podemos mexer”.
“Ateu! Não é verdade. Tenho pasado a vida a criar deuses que morrem logo, ídolos que depois derrubo. Uma estrela no céu, algumas mulheres n aterra”
Graciliano RAMOS

       Teño hoxe o cometido de presentar este Nordeste, de Daniel Asorey, compañeiro de traballo e amigo no CPI Fonte-Díaz de Touro, con quen tantas conversas e cafés teño partillado, conversas nas que xa alumeaba, de cando en vez, a presenza da avoa Carme de Candingas. Daniel nunca me falou de que escribía, mais eu sabíao. Si falamos, e moito, de literatura, do Festina Lente, de Marcos Calveiro, da Resistencia, de Rosa Aneiros, ou d´O conto da criada, de Margaret Atwod. Falamos de literatura e de inquedanzas sociais e políticas, as que sacoden a vida e mais os textos reflexo da vida.
       Vaia por diante que eu adoito estar onde sentades vós hoxe, adoito acudir a presentacións de libros, e vou gozosamente. Trátase sempre da festa da palabra e da escrita, e polo tanto dun espazo de liberdade, quizais ese que apunta Graciliano Ramos na cita inicial, o que nos permite ensanchar límites, o lugar da creación. Neste caso a festa é dupla, celebro a escrita dunha persoa amiga, das que deixan impronta, dun  ser querido. Quixera simplemente axudar a facer boca para que os que non lestes o Nordeste, o leades, e para que  quen xa o lestes, descubrades aínda algo novo. Non quixera que me tiverades que deter co berro daquela alumna miña de segundo de Bacharelato, en Trives, cando me dixo: “Profesora, cala, non nos rebentes o libro!”. Non ía desencamiñada, os libros son encontros absolutamente persoais coas palabras, sen mediacións, nin das profesoras nin da crítica literaria . Iso, se ten que vir, que veña nun segundo ou terceiro momento, mais o primeiro encontro é como o dos namorados, sobran mediadores que destripen e racionalicen a maxia da primeira toma de contacto persoal cunha escrita. Convócovos a que entredes no “dicir bonito” de Daniel Asorey, na súa preciosa escolla léxica, no seu ritmo áxil de frase curta e dinámica, na historia que el perfila a través da rede ou do veo das palabras, como ese veo que acompaña a Matilda na súa peregrinación polo sertão ou nos seus  encontros con María Bonita. Deixádevos ir polo sortilexio das palabras. Cadaquén ha descubrir se gusta ou non.
       Tamén vos convoco a que fagades un esforzo de imaxinación, a que vos situedes en dous lugares distintos, en dúas épocas tamén diferentes, e a que visualicedes tres mulleres afoutas: Carme de Candingas, vedora da República das Santas Irmandades da Galiza; María Bonita, a cangaceira, e Matilda, fotógrafa e xornalista. Nordeste é unha novela que lle dá voz ás múltiples formas de “subalternidade” do noso mundo: as mulleres, os pobos colonizados, as razas que non coinciden co perfil etnocéntrico do home branco europeo, as formas de vivir a sexualidade diferentes ao código heteropatriarcal dominante… Mais tamén é este Nordeste unha ucronía, unha sorte de historia apócrifa, nun intento de reescribir ou subverter o significante “Galiza”. É así como Daniel constrúe a República das Santas Irmandades da Galiza no século XVII. Imaxinade unha Compostela salobre, sucada polas canles, como unha especie de Provincias Unidas do XVII, luteranas e arredadas do poder dos Austrias menores. Nese contexto emerxe a figura da vedora Carme de Candigas.   Imaxinade que as Guerras Irmandiñas  fosen gañadas polos perdedores e que dese acontecemento fundacional agromase un proxecto republicano, progresista, igualitario, mais tamén de raigame burguesa, apoiado no comercio colonial co Nordeste brasileiro. Que pode ocorrer cando alguén quere dar conta do punto no que a festa da revolución expulsa a súa verdade ás tebras, do momento no que volvemos estar no inicio, en que interiorizamos –tamén nós- as mesmas manobras dos que foran os nosos opresores? Como poden superpoñerse os intereses da polis, situándose por riba do secuestro das elites económicas? O panorama do que dá conta Carme de Candigas énos ben habitual. A loita estratéxica do século XVII é tamén a loita estratéxica do XXI, aquilo que lle segue a furtar o sono a tantos teóricos e activistas de todas as esquerdas posibles.
       Imaxinade agora un segundo lugar e outra época: o Nordeste brasileiro no remate da década dos anos trinta do século XX, un territorio arredado dos grandes centros de decisión política, das metrópoles como São Paulo ou Río. Imaxinade unha paisaxe edénica na costa, que se vai tornando noutra cousa cara ao interior. Estamos no sertão, coma un deserto, ermo e varrido pola seca e pola fame, retratado estremecedoramente por Cãndido Portinari no seu cadro “Criança morta” e tamén polo propio Daniel, na escena na que os retirantes deambulan polo sertão, coma nun éxodo, co carriño do fillo morto. É a terra da que dan conta as obras do nordestino Graciliano Ramos, Vidas secas ou Angustia, de seguro que un ámbito de especialísima importancia desde os puntos de vista simbólico e etnográfico, en parte polo seu illamento, mais tamén unha especie de lugar fóra do estado, coma eses territorios perfilados nas obras de Juan Rulfo, cos seus propios poderes locais. Aí se sitúan a cangaceira María Bonita e a fotógrafa Matilda. Estamos na época de Getulio Vargas, un ditador de “aura paternalista”, alcumado “O pai dos pobres”, con toda a demagoxia que acompaña a este tipo de perfís. Neste contexto localizase o fenómeno ambivalente do “cangaço”. A un tempo, sobre  Europa e  Iberia abátense as sombras do fascismo, que ameazan a República Galega, gobernada por Castelao.
       Por último, visualizade  tres mulleres afoutas, Carme de Candingas, María Bonita e Matilda, que máis alá do triunfo ou derrota das súas subversións, van ter a virtude de terse atrevido a dicir o que se esperaría que calasen, a romper a opresión inscrita nos seus corpos coma unha tatuaxe patriarcal, a vivir segundo un designio de mulleres libres…
       E falaría desa virtude da incontinencia histérica de Carme de Candingas. Aí se sitúa o seu dicir, coma se da presión do magma sobre as placas tectónicas se tratase. Carme de Candingas acaba enunciando o que os amos saben, pero non queren que se coñeza publicamente, e faino porque así o pensa-sente de corazón, coma se fose unha Antígona.
       Falaría tamén do desacato de Matilda, negándose a escribir as tan burguesas crónicas de sociedade, postulándose  como fotógrafa que viaxará ao esquecido sertão. Aí está tamén a súa loita, contra a deturpación da súa forma de expresión nas crónicas e mesmo contra o varrido simbólico e real do seu nome fronte á propia escrita. Cantas Matildas recoñeceriamos ao longo dos séculos?!
       Quédanos María Bonita, a cangaceira que desacata o poder do pai cando foxe do matrimonio amañado. Chegará a coñecer a liberdade da fusión panteísta co sertão, mais non atopará edén ningún nuns homes –os do cangaço-, que frecuentemente reproducen a mesma violencia sexual que os amos e acaban por ser “máis do mesmo”. De aí o seu berro diante da abxección da escena de violencia sexual contra as criadas:
               “Nunca máis hei tolerar que unha muller sexa declarada campo de batalla”
Nordeste, Daniel ASOREY; GALAXIA ( páx. 64)
De aí tamén, a gramática da súa subxectividade, esa gramática de alteridade feminina, que se descobre, por exemplo, no capítulo da asistencia ao parto da cangaceira Dadá, cando esta lle confesa os motivos polos que lle ten perdoado a depredación sexual ao seu compañeiro, o Corisco: “Ensinoume a ler e escribir”, cóntalle a Dadá, e  o narrador reflicte os pensamentos da cangaceira:

             “ María preguntábase naquel momento se as palabras debuxadas no papel poden vencer a crueldade, perdoar a ignominia, alentar o esquecemento, mesmo convocar a paixón (…). Así pois, como lle había estrañar que a capacidade para desentrañar as letras fose quen de alentar o amor! Ao cabo, ler e escribir tamén era amar.”


07/03/17

Con Isabel Ruiz




Con esta autora reunímonos onte, luns, os dous clubs de lectura, o feminista pola noite e o de igualdade a mediodía, para que nos falase deste proxecto que segue medrando e que tanto nos gusta, os álbums Mujeres que Isabel Ruiz non só escribiu, senón que ilustrou e publicou. Este marabilloso proxecto iniciouse grazas a que ela como nai advertiu que non gustaba das propostas editoriais de libros infantís que seguen a prolongar o patriarcado. Que sorte tivemos!






14/02/17

Rosa Parks. La lucha contra el racismo


Para dar a coñecer figuras de mulleres senlleiras utilizamos este libro no club de lectura pola igualdade:  Rosa Parks. O libro está publicado por Vicens Vives na súa colección "Cucaña. Biografías": Rosa Parks. La lucha contra el racismo é de Paola Capriolo con ilustracións de Tha.
Desta volta, o libro gustoulles por saber máis sobre esta muller que non coñecían.

11/02/17

Mamá quiero ser feminista

A primeira reunión do club de lectura pola igualdade que realizamos na biblioteca pública foi arredor de Mamá quiero ser feminista, un libro que nos abriu moitos camiños polos que sucar as nosas palabras. A verdade é que deu moito de si.



http://www.farodevigo.es/portada-deza-tabeiros-montes/2017/02/11/segunda-sesion-club-lectura-feminista/1621575.html

27/01/17

Todo o tempo do mundo





Foi un gustazo estar con Xosé Monteagudo no club de lectura, compartir con el a nosa emoción por este libro que nos encantou e coñecer moitos dos seus segredos á hora de escribir o libro. Iso si, non soltou ren sobre o que anda a escribir, así que quedamos coa intriga.

17/01/17

Monstruo de ojos verdes



O club de lectura pola igualdade reuniuse para falar sobre Monstruo de ojos verdes de Joyce Carol Oates publicado pola editorial SM. Repetimos libro porque co anterior club de lectura tivera moito éxito. E desta volta a miña sopresa é que o libro non gustou, só houbo unha moza que opinou o contrario. Isto lévame a replantexarme as opcións de lectura, debido, coido, á madurez dos e das integrantes. Que disgusto!

10/12/16

Un novo club

Tiñamos moitas ganas de que Lalín contase cun club de lectura que xuntase adult@s e alumnado, pais e nais con fillos e fillas, mozas que queren ser libres.... E conseguímolo, abofé! Onte botamos a andar o Club de Lectura Feminista do Concello. E nunca pensamos ter tanto éxito. 30 persoas interesáronse en participar




http://www.farodevigo.es/portada-deza-tabeiros-montes/2016/12/09/maria-gracia-santorum-lopez-traballamos/1585146.html

E aquí a reunión. A biblioteca fíxose pequena e teremos que buscar un lugar máis axeitado. A xente, de pé detrás do fotógrafo.


O libro co que imos comezar:



05/12/16

O diario violeta de Carlota





O primeiro libro escollido para iniciar o Club de Lectura da Igualdade foi o O diario violeta de Carlota de Gemma Lienas, publicado pola editorial Galaxia. Veunos moi ben como libro introdutorio sobre o tema da igualdade, xa que moitos e moitas deles e delas non se percataran da cantidade de situacións machistas que viven a cotío. Foi unánime o gusto polo libro.

26/11/16

Un ano máis, contando contra a violencia (III)

Este ano foron os membros de dous dos clubs do Laxeiro os que decidiron unirse para contar contos pola Igualdade e contra a violencia de xénero. Onde foi?  en "Violarte". Si, seis mozas e mozos do club de lectura pola Igualdade están en 1º de Bacharelato e outras 6 mozas do club de lectura "Lois Pereiro" foron as protagonistas nesta xornada onde nenos e nenas escoitaban con atención os relatos dos contos que estas mozas e mozos estiveron dispostos a contar toda unha tarde de sábado.








15/10/16

Camiños na auga

A primeira reunión deste curso xirou arredor da obra de Manuel Núñez Singala, Camiños na auga. Tivemos o pracer de reunirnos con el para falar de emigración, de solidariedade e desesperación, de negros albinos... Unha lectura interesante que nos fixo reflexionar sobre moitos aspectos da sociedade e da nosa condición de "normais"


06/07/16

Sueños en el umbral

Este será o último libro que leremos no club da igualdade este curso. Como chegaron os exames, a excursión... reunirémonos a principios de xullo.


17/06/16

Labrego con algo de poeta




O pasado xoves 16 visitounos no Clube de Lectura da Biblioteca Municipal "Castelao" de Silleda, Mercedes Queixas, autora da biografía de Manuel María "Labrego con algo de poeta".
Esta exitosa publicación foi editada hai uns meses por Galaxia co gallo das Letras Galegas dedicadas en 2016 ao poeta da Terra Chá e nela, @s lectores deste clube, atopamos un estupendo exercicio didáctico non só pensado en divulgar a figura, o pensamento e sentimentos do poeta chairego, se non que tamén unha atractiva provocación para indagar na súa lírica, a cal reflicte a historia e o presente da nosa Galiza contemporánea.
Os versos sinceramente limpos, as coherentes vivencias e a paixón pola Patria, axúntanse neste percorrido para nos descubrir a alguén que tomou a función de poeta como un oficio da realidade social do País ou un radiografo etnográfico do lar, da casa, do pobo, da vida do noso e d@s nos@s con vocación atemporal e permanente.
Coincidimos con Mercedes Queixas en que o o obxectivo de tentar popularizar o autor máis prolífico literatura galega e a súa obra comprometida e veraz foran acadados. E, sobre todo, agradecémoslle que conceptualizase deste xeito a súa obra para interpretar a súa vida, porque isto lle deu un resultado brillante e esclarecedor.








E tamén na prensa:


23/05/16

Eleanor y Park


Cando me recomendou este libro Luz Paramio, non maxinaba o éxito que ía ter entre as alumnas e alumnos. Todas e todos coinciden en que o libro engancha de tal xeito que foron incapaces de deixar de lelo ata rematalo.
O autor é  Rainbow Rowell e está publicada por Alfaguara
 Como pode ser unha historia de amor tan boa? Porque non é cursi, porque afástase dos termos correntes en como se escribe unha historia de amor para presentarnos simultaneamente os sentimentos de dous personaxes case marxinais que non se namoran a primeira vista e que van superando dificultades aos poucos. E o final, aberto, chega a ser angurioso.
É un libro sensible, que agocha moito máis ca unha historida de amor, e ao mesmo tempo encántanos este amor adolescente imparable e trastornado. Mesmo anhelamos volver a sentir ese voo de bolboretas do primeiro amor. É un libro con alma, e isto non sempre se topa. 
E non o lemos por ser unha historia de amor, obviamente. Por moi boa que sexa. Lémola porque detrás hai unha historia que se agocha que resulta moi suxerente e suxestiva para o noso club. E diso falamos, por suposto.


05/05/16

Con Carlos Negro


No club de lectura de adultos de Silleda non paramos de ler poesía! Agora, podemos dicir que nos encanta e que non nos mete medo ningún seguir léndoa. Vale, certo é, o próximo libro non vai ser de poesía... pero non nos importaría!!!
Desta volta gozamos como nunca co libro de Carlos Negro. Ben, gozamos co seu libro e coa súa presenza.


Lemos o seu último libro de poesía, Penúltimas tendencias, un libro necesario coa coincidencia de gustar a todo o lectorado que compón o noso club.


Case todos e todas salientaron a parte de "Puntos de fuga" e a empatía coa que se fala, poesía social, profunda, amena. Que non se queda no subxectivo senón que se fai universal, empática. É un poemario reactivo e transgresor, cada poema innova, algo que vén suxerido polo título.
Celia conta como foi apuntando versos e seccións porque lle gustaban moitísimo, xa que ademais hai poemas metapoéticos
Carlos contounos que hai poemas que se complementan. .O libro naceu como unha reflexión persoal (diante do espello, afeitándose, pregúntase quen é coma home), é unha poesía de intervención, mete o dedo en cousas candentes. Detrás dos poemas hai experiencias persoais, xa que a poesía debémola relacionar coa vida. 
O profesorado debe preguntar "que sentes?" "a ti que che provoca?", debe buscar textos próximos ás experiencias da xente coa que se traballa; trátase de desacralizar a poesía, quitarlle a solemnidade.
Que é a poesía? A poesía dá respostas verdadeiras a preguntas moi difíciles. Explica todas as definicións que non veñen no dicionario.
Carlos tamén asegura que está canso de que os homes teñan que ser heroes. Machos soltos salvando a humanidade, coma os heroes d Marvel. Na construción da épica esquecerónse das mulleres, de aí o tópico.
Tenta utilizar o humor, aínda que non sempre se pode, como cando fala da violencia de xénero.
Ás veces o machismo é tan obvio que nin se ve. Si que Carlos corre un risco sendo obvio, pero é necesario facer reivindicacións.
Hoxe en día o mercado apropiouse da linguaxe, igual que a publicidade; algunhas estratexias poéticas son apropiarse das técnicas publicitarias, visuais, de slogan. Ou sexa, combater coas súas armas. Os tempos piden un xiro para que a xente reaccione.
O libro é un libro de espellos, copias doutras estruturas de poemas, xa que os textos que nos seducen podemos levalos ao noso terreo.